Het huilende bos of Zodiac’s tranen

Klazienaveen – Het huilende bos of Zodiac’s tranen. Over de Kloostermanswijk fiets of loop je recht op het voormalige hoogveengebied naast de Scheperweg af.

Na de vervening maakt het gebied onderdeel uit van het natuurgebied Bargerveen. Op zomerse dagen kun je er een prachtig concert horen van vogels en dwarrelen libellen om je hoofd
Anders is het op sombere, regenachtige dagen. Voor een ieder die dat horen wil is dan nog steeds een klagerig gehuil te horen in het gebied. Het is het geluid van de huilende Zodiac

Jongeren zegt het niets meer, maar bij het horen van de naam Zodiac zijn er nog oude mensen in Klazienaveen en omgeving bij wie de koude rillingen over de rug lopen als ze aan die naam herinnerd worden.
Het verhaal is er dan ook naar.
Blijkbaar zijn Zodiac’s tranen zo intens verbonden met de ziel van het veen in het gebied dat bij doordrenking met regenwater zijn gehuil weer vaag hoorbaar wordt.
Hoe kwam Zodiac eigenlijk in Klazienaveen?
Op een late namiddag, aan het begin van de vorige eeuw, stond het hardwerkende veenarbeidersvolk oog in oog met een grote, woest uitziende kerel. Een weelderige haar-en baardgroei deed die indruk alleen maar versterken.
Met veel gebaren probeerde hij iets duidelijk te maken. De dorpsbewoners begrepen er niets van. Uit de taal die hij sprak werden zij niets wijzer. Een woord die hij vaak herhaalde was Zodiac.
Zo werd de woesteling dan ook de naam Zodiac gegeven.
Naar zijn herkomst werd vaak gegist. De vreemdste geruchten deden dan ook spoedig de ronde in het dorp.
Voor de één was Zodiac een gevluchte moordenaar, voor de ander een gedeserteerde soldaat uit het Griekse leger.
Geruchten verstomden langzaam.
Hoewel Zodiac met niemand contact had werd wel geaccepteerd dat hij een hut bouwde op het hoogveen, even ten zuiden van Klazienaveen. Hij voorzag er in zijn eigen levensbehoefte.
Aardappelen en groente werden in de buurt van de hut verbouwd.
Zodiac was ook een prima jager.
Met pijl en boog ging hij op pad om op die manier menig konijn of haas te verschalken
Men begon Zodiac te waarderen.
Die waardering werd zelfs nog groter.
Op één van de weinige keren dat hij zich in Klazienaveen liet zien, leerde hij Betsie kennen. De dochter van de bakker leek voorbestemd een oude vrijster te worden. Het meisje was zo lelijk dat elke jongeman met een boog om haar heen liep. Ze kon met recht het lelijkste meisje van het dorp genoemd worden. Een titel waarmee ook haar vader behoorlijk mee in de maag zat. Menig jongeman beloofde hij de bakkerszaak wanneer met zijn dochter getrouwd zou worden.
Zonder succes.
Hoe Zodiac het haar ooit duidelijk heeft kunnen maken is niet bekend, maar op een gegeven moment gelukte het hem Betsie zover te krijgen dat ze bij hem in de hut kwam wonen.
Een zucht van opluchting was hoorbaar bij de jonge vrijgezellen van het dorp.

Dat er wel degelijk sprake was van liefde bleek uit de manier waarop beide met elkaar omgingen
Geen moment lieten ze elkaar alleen.
Hoewel Zodiac nog steeds geen woord Drents sprak was een knipoog of een gebaar voldoende om elkaar te begrijpen.
De hut in het veen werd een liefdesnest. In vijf jaar werd de hut drie keer vergroot om plaats te bieden aan vier kinderen met hun ouders.
De grote, sterke Zodiac werkte lange dagen om zijn gezin voldoende eten te kunnen geven. In zijn schaarse vrije tijd maakte hij vaak prachtige vazen die altijd werden beschilderd met een teken uit de dierenriem.
Zij vonden door het vakmanschap gretig aftrek in de omgeving. Nog staan er Zodiac’s vazen in Klazienaveen te pronken.
Zodiac was trots op zijn gezin en zijn gezin was trots op hem.
Alleen de kleine Dion stelde hem vaak voor problemen, problemen waar hij geen raad mee wist. Aanvallen van razernij waren soms amper te temmen.
Te dikwijls streek Zodiac zichzelf over het hart en vergaf het de kleine jongen.
Tot die zomerse dag, midden in de maand juli.
Bij een poging van de opnieuw zwangere Betsie haar zoon zijn prakkie te laten opeten werd Dion zo kwaad dat opnieuw een aanval van razernij volgde. Daarbij pakte hij één van Zodiac’s mooiste vazen en gooide het door een van de kleine raampjes.
Nu was Dion toch echt te ver gegaan.
Witheet van woede greep Zodiac hem en gaf hem een pak rammel.
De toch al kleine kamer was nu helemaal te klein.
Zodiac sloeg zijn zoon bont en blauw en was misschien te ver gegaan wanneer Betsie niet tussenbeide was gekomen
Woest smeet hij de deur achter zich dicht en maakte een lange wandeling over het hoogveen om weer een beetje tot zichzelf te komen.
De kleine stukjes glasscherven werkten als een vergrootglas tussen de felle zon en de kurkdroge veenplaggen die het hutje bedekten.
Voor Betsie en de kinderen was er geen ontkomen meer aan.
Binnen enkele seconden stond de hut in lichterlaaie.
Het vuur sloeg wild om zich heen.
Bij toeval keek Zodiac nog een keer over zijn schouders.
Zijn hart stond bijna stil.
Zwarte rookwolken zag hij opstijgen van de plek waar hij net vandaan kwam.
Als een bezetene rende hij terug.
Het enige wat Zodiac terugvond waren verkoolde resten van wat eens zijn hut en zijn gezin was geweest.
Niets was er overgebleven.
Minuten lang bleef Zodiac als versteend staan.
Gedachteloos
Daarna kwam zijn besef van werkelijkheid langzaam terug.
Zijn ogen werden vochtig.
Dikke tranen rolden over zijn wangen
Zijn snikken ging over in huilen.
Dagen achtereen vielen zijn tranen in het kurkdroge veen.
Behulpzame dorpsbewoners konden hem niet tot bedaren brengen.
Zodiac’s laatste snik was dan ook een verlossing van zijn verdriet, waaraan hij zes dagen later stierf.
Het geluid van de huilende Zodiac was nog dagen lang na zijn dood in het hoogveengebied te horen als bewijs van zijn intense geleden verdriet.
Langzaam ebde dat geluid weg, slechts op sombere, regenachtige dagen is voor degene die dat wil Zodiac’s verdriet nog vaag hoorbaar.

Jans Jagt