Veen en turf, het heeft Klazienaveen gevormd tot wat het nu is, deel 5.

Klazienaveen – In 2024 is het 135 jaar geleden dat Klazienaveen is ontstaan. Van een veenkeet en de bouw van het winkelpand van Jan Thymens Meester in 1889 tot de bouw van het futuristisch aandoend woon/winkelcomplex Het Schip anno 2024.

Dat is een notendop in de indrukwekkende veenkoloniale geschiedenis van Klazienaveen. Klazienaveen heeft een relatief korte, maar bewogen veenkoloniale geschiedenis achter zich. Veen, turf, ontginning, het heeft Klazienaveen gevormd tot wat het nu is. Centraal in deze 12-delige serie verhalen is de fictieve familie Veenstra dat als eerste in deze streek kwam te wonen.

Deel 5

Armoede

De familie Veenstra bewoonde een gezellige stenen woning aan het Scholtenskanaal. Geert had vast werk als machine bankwerker.
Maar hoe anders was het om hen heen. Er heerste ook bittere armoede in de venen. Door de toeloop van arbeidskrachten moesten vaak hele gezinnen genoegen nemen met iedere vorm van onderkomen. Een veenkeet, meer dan een paar bijeengeraapte planken en latten, bedekt met plaggen, meer was het niet.
Tochtig en vochtig.
Zware arbeid, plaggenhutten, gedwongen winkelnering en jenever.
Een groot deel van de veenarbeiders gezinnen had er mee te maken
Door de opbloeiende steenkoolhandel werd Zuidoost-Drenthe opgezadeld met een arbeidersoverschot. Werkloosheid alom. Langzaam maar zeker vertrokken er ook werkloze veenarbeider naar de industrie in Twente en Limburg.

Ondanks soms zware tijden ontwikkelde Klazienaveen zich tot een dorp met steeds meer voorzieningen. In 1915 telde Klazienaveen ongeveer 2500 inwoners, evenveel als Zwartemeer, maar 500 meer dan Emmen
Freek Veenstra was de 3e generatie Veenstra in Klazienaveen. Als 18-jarige jongeman maakte hij als eerste Klazienavener kennis met dominee W. de Weerd.
Hoewel hij een tijdlang verkering had gehad aan de Dordsedijk, trouwde hij toch met de mooie Dinie Smit uit Zwartemeer. Het jonge paar betrok een woning aan het Scholtenskanaal, maar Freek raakte heel nauw betrokken bij de sport in het grensdorp Zwartemeer.
De vader van Dinie was werkzaam bij de douane en was belast met verhoogde grensbewaking. De dreiging van de Eerste Wereldoorlog was in Zwartemeer natuurlijk van dichtbij voelbaar.
Maar de schoonvader van Freek was ook lid van de Zwartemeerse Atletiek Club en zorgde ervoor dat Freek ook enthousiast werd. Zijn favoriete onderdeel was de 2000 meter hardlopen. Freek werd zelfs meervoudig kampioen van de gemeente Emmen. Sport zat Freek blijkbaar in het bloed want hij mocht ook graag voetballen.
Door de afbouw van de verhoogde grensbewaking na het einde van de Eerste Wereldoorlog in 1919 vertrokken veel douane medewerkers waarmee er ook een einde kwam aan de Zwartemeerse Atletiek Club. Wat overbleef waren voetballers en een voetbalclub dat werd opgericht vanuit de boezem van toneelvereniging De Vrienden Trouw. De enige begroeiing op het voetbalveld aan de Kamerlingswijk was hier en daar een verdwaalde heidepol.
De Vrienden Trouw werd omgedoopt tot Zwartemeerse Voetbalvereniging welke naam beter overeenkwam met de doelstelling van de vereniging.
Het “voetbalveld” werd echter een steeds groter probleem en men zocht een ander veld en dat werd gevonden in…………….Klazienaveen.
Daar speelde toen het kwakkelende Klazienaveen (niet het huidige FC Klazienaveen) en in 1929 gingen de beide verenigingen verder onder de naam voetbalvereniging Zwartemeer. Het voetbalveld lag achter het in de volksmond bekende hotel Wierenga dat ook direct bij het aantreden het clubgebouw van de v.v. Zwartemeer werd.
(Het hotel stond op de hoek Noorderkeerkring/Mr. Ovingstraat)
Voor Freek een mooie beloning voor al die inspanningen die hij had gedaan om de mooie voetbalsport in Klazienaveen te redden……..en hij kreeg het voetbalveld bijna in zijn achtertuin.
Kleedkamers, ja die moesten er natuurlijk ook nog komen. Nu kon er gelukkig gebruik gemaakt worden van de grote hooischuur/paardenstalling van hotelhouder en voetballiefhebber Meinderd Wierenga. Als wasgelegenheid was er de wieke of teilen gevuld met water.
Maar op den duur zou dat goed komen, daar was Freek van overtuigd.
De basis was in ieder geval gelegd voor een bloeiende voetbalvereniging in het groeiende Klazienaveen.

Einde deel 5

Veen en Turf is geschreven door Jans Jagt.

(Foto: Henk Lambers)