Grondlegger Museum Collectie Brands overleden

Nieuw-Dordrecht – Vrijdag 28 juni 2019. Diep bedroefd zijn wij door het overlijden van Jans Brands, grondlegger van Museum Collectie Brands te Nieuw-Dordrecht.

Afgelopen nacht is ‘onze’ Jans op de respectabele leeftijd van 86 jaar uit het leven weggegleden. Jans laat een omvangrijke en unieke verzameling na, want Jans bezat het wonderlijke talent voor verzamelen. Jans zal ontzettend gemist worden. Met tomeloze inzet zullen de stichtingen Behoud van de Culturele en Historische Collectie Brands en Nieuw-Dordrecht Historisch en Cultureel Brands gesteund door vele enthousiaste medewerkers zich voor Jans’ levenswerk en het museum blijven inzetten. Het museum is vanaf heden tot nader order gesloten. Op onze website, www.collectie-brands.nl, zal te zijner tijd nadere informatie worden gecommuniceerd. Alle geplande activiteiten komen te vervallen, met uitzondering van de Woodstock tentoonstelling in het Rensenpark in Emmen. De opening van de Woodstock tentoonstelling van vrijdag 28 juni in het Rensenpark zal enigszins versoberd worden.

Hank Peters,
Voorzitter Nieuw-Dordrecht Historisch en Cultureel Brands

Biografie

Jans Johannes Brands

3 november 1932 – 28 juni 2019

Jans Brands werd op 3 november 1932 geboren uit het huwelijk van Geert Brands (1901-1990) en Aafje Jantiena Middelveen (1904-1994). Hij groeide op in de boerderij van zijn familie aan de Herenstreek 11 in Nieuw-Dordrecht. Zijn familie leefde als arbeiders en boeren en hielden er een kleine veestapel op en rond de boerderij op na. De boerderij uit 1850 werd in augustus 1943
ten tijde van de Tweede Wereldoorlog verwoest door de explosieve lading van een Lancaster vliegtuig van de geallieerden. De bemanning probeerde tevergeefs het vliegtuig voor neerstorten te behoeden door hun bommen af te werpen nadat zij waren neergehaald door een Duits jachttoestel. Pas in 1947 werd de boerderij van de familie Brands herbouwd.

Reeds als jonge jongen eigende Jans zich al enkele voor hem betekenisvolle voorwerpen toe. Eén van de eerste dingen die Jans verzamelde was een rood bonbonpapiertje. Zijn eerste echte samenhangende verzamelingen ontstonden na de oorlog. Zo spaarde de jonge Jans luciferdoosjes en postzegels. Na de lagere school, de ULO in Klazienaveen en de Rijks Landbouw Winter School in Emmen te hebben doorlopen, ging Jans aan het werk. In zijn leven heeft Jans verscheidene banen gehad, meestal als boekhouder-administrateur, maar Jans was bijvoorbeeld ook gediplomeerd uitvaartverzorger. Dit werk leidde ertoe dat hij erg geïnteresseerd raakte in de gebruiken rondom dood en rouw. Een uitgebreide verzameling funeraria was het gevolg.

Verzamelen betekende voor Jans met name nóóit iets weggooien. Wat je weggooit ‘zie ‘j laoter nooit weer’, aldus Jans. Hoofdzakelijk verzamelde Jans wat hij mooi vond. En Jans vond heel veel mooi, was in vele zaken geïnteresseerd. Zo bekwaamde Jans zich in de wereld van antiek en leerde hij oude geschriften lezen en transcriberen. Een ander belangrijk aspect van het verzamelen voor Jans, was het weten. Hoewel zijn verzameling zich in der loop der jaren uitbreidde tot vele duizenden voorwerpen – tot uiteindelijk 70.000 objecten, waarvan vele boeken – wist hij precies wat het was en waar het voor diende. Jans ploos alles uit en sloeg het op in zijn gouden geheugen. Jans was tevens ook een begenadigd verteller.Geheel op eigen wijze vertelde hij in Drentse tongval over de meest uiteenlopende voorwerpen uit zijn collectie.

Een uitdrukkelijke wens van Jans was dat zijn collectie bij elkaar bleef en in Nieuw-Dordrecht bewaard zou blijven. Daartoe werd in 1991 de Stichting Nieuw-Dordrecht Historisch en Cultureel Brands (NDHC) opgericht. Hiermee begon ook de lange strijd voor een museum. Waar de plaatselijke bevolking langzamerhand de waarde van Jans verzameling begon in te zien en de media ook over de collectie begon te schrijven, bleef een museum uit. Jans raakte zo ontmoedigd dat hij overwoog zijn collectie naar Amerika te laten overbrengen en vroeg een sloopvergunning aan voor zijn boerderij.

Dankzij de inspanningen van een enkele fanatieke voorvechters kwam de Provincie Drenthe de unieke collectie van Jans ter ore. Gedeputeerde Staten stelden een officieel onderzoek in. Zij presenteerden in 1999 de uitkomsten van hun onderzoek naar de Collectie Brands. Het onderzoeksrapport stelde dat de verzameling als cultuurhistorisch zeer waardevol kon worden gezien en absoluut voor Drenthe behouden diende te blijven. In 2003 werd een tweede stichting opgericht, de stichting tot Behoud van de Culturele en Historische Collectie Brands (BCB).Jans droeg in 2009 officieel zijn collectie over aan de BCB-stichting en verhuisde in 2010, na heel zijn leven in de boerderij aan de Herenstreek te hebben gewoond, naar een andere woning in het dorp.

Onder de hoede van de BCB-stichting werd de stichting NDHC verantwoordelijk voor het dagelijkse beheer van de collectie. In 2010 werd gestart met de bouw van het museum. De boerderij van de familie Brands werd verbouwd en voorzien van een moderne grote aanbouw met bibliotheek en bezoekersfaciliteiten. Uiteindelijk, na ruim twintig jaar strijd en volharding, werd op 17 november 2011 het museum officieel geopend. In 2015 werd een andere belangrijke mijlpaal bereikt, de Collectie Brands werd opgenomen in het Museumregister Nederland. Zo ontstond uit het levenswerk van één enkele bijzondere man: Museum Collectie Brands.